Beylikdüzü nerede?Nüfusu ne kadar? Nereden göç aldı?

Beylikdüzü ilçesi

Beylikdüzü, İstanbul'un batısında yer alan modern ve planlı bir ilçedir. Esenyurt'a komşu olan bu ilçe, Marmara Denizi kıyısında konumlanır ve düzenli yapılaşmasıyla bilinir. 

Konum ve Komşular

Beylikdüzü, doğusunda Avcılar, kuzeyinde Esenyurt, batısında Büyükçekmece ve güneyinde Marmara Denizi ile çevrilidir. Düz arazileri sayesinde toplu konut projelerine elverişli bir bölgedir. Nüfusu 300.000'i aşan ilçe, hızlı büyüme gösterir. [1][2]

Tarihçe

Osmanlı döneminden beri bilinen bölge, mübadeleyle Arnavutlar, Pomaklar ve Yörükler tarafından iskân edilmiştir. 1980'lerde Turgut Özal döneminde toplu konutlarla gelişmiş, 2008'de Gürpınar ve Yakuplu beldeleriyle birleşerek ilçe statüsü kazanmıştır. Kavaklı beldesi çekirdeğini oluşturur. 

Özellikler

İlçe, kültür-sanat merkezleri, spor tesisleri ve organize sanayi bölgesiyle öne çıkar. Deniz suyu ortalaması 14,4°C, yıllık yağış 54,2 mm'dir. 10 mahalleden oluşur ve "Daima özgür, daima mutlu" sloganıyla tanınır.

Beylikdüzü tarihçesi ve mübadele etkileri

Beylikdüzü'nün tarihçesi antik dönemlere uzanır ve 1923 Türk-Yunan nüfus mübadelesi bölgenin demografisini büyük ölçüde şekillendirmiştir. Mübadeleyle Yunanistan'dan gelen mübadillerin iskânı, ilçenin kültürel yapısını zenginleştirmiş ve anma etkinlikleriyle günümüze taşınmıştır.

Antik ve Osmanlı Dönemi

Beylikdüzü'nde ilk yerleşim MÖ 7. yüzyılda Helenler tarafından başlatılmış, Roma ve Bizans dönemlerinde bahçeler şehri olarak bilinmiştir. Osmanlı'da orduların konaklama yeri olan bölge kırsal kalmış, Kavaklı adıyla anılmıştır.

Mübadele Etkileri

1923 Lozan Antlaşması'yla gerçekleşen mübadele, Türkiye'de Rum nüfusun Yunanistan'a, Yunanistan'da Türk nüfusun Türkiye'ye zorunlu göçünü tetiklemiştir. Beylikdüzü'ne Arnavut, Pomak ve Giritli mübadiller iskân edilmiş, bu gruplar tarım ve yerleşimde etkili olmuştur. Bölgede Mübadele Evi gibi kültür konutu ve sergiler kurulmuş, yıllık anma etkinlikleri düzenlenmektedir.

Modern Dönem

1980'lerde toplu konutlarla kentleşen ilçe, 2008'de resmileşmiştir. Mübadele mirası, belediye etkinliklerinde acı ve tarih paylaşımıyla yaşatılır. 

Mübadele sonrası Beylikdüzü'ndeki demografik değişimler nelerdir

Mübadele sonrası Beylikdüzü'nde Rum nüfusun Yunanistan'a gönderilmesiyle birlikte Yunanistan'dan gelen Türk mübadiller (yaklaşık 500 bin kişi genel olarak) bölgeye iskân edilerek demografik yapı tamamen değişmiştir. Arnavut, Pomak, Giritli ve Trakyalı aileler yerleşmiş, kırsal ve tarımsal bir topluluk oluşmuştur. Bu değişim, ilçenin kültürel mirasını şekillendirerek günümüze mübadil dernekleri ve anma etkinlikleriyle taşınmıştır.

 Nüfus Değişimleri

1923 öncesi Rum ve Yunan unsurların hakim olduğu bölgede mübadeleyle Türk nüfus oranı artmış, 1,2 milyon Rum'un göçü karşılığında Türkler yerleştirilmiştir. 2008'de ilçe statüsü kazandıktan sonra nüfus patlaması yaşanmış: 2009'da 193 bin iken 2024'te 415 bine ulaşmıştır. Bu büyüme, mübadele mirasını modern göçlerle birleştirmiştir.

 Kültürel ve Sosyal Etkiler

Mübadillerin torunları dernekler aracılığıyla (örneğin Gürpınar Trakyalılar ve Rumeliler Derneği) acılarını anar, 101. yıl etkinliklerinde (2024) denize karanfil bırakma gibi ritüeller düzenler. Zorunlu göçün genetik ve kültürel kodları nesillere aktarılmış, belediye projeleriyle korunur. 

1923-1950 arası Beylikdüzü nüfus göç hareketleri

1923-1950 arası Beylikdüzü (eski adıyla Kavaklı bölgesi), 1923 Türk-Yunan nüfus mübadelesiyle Rum nüfusun Yunanistan'a gönderilmesi ve Yunanistan'dan gelen Türk mübadillerin (Arnavut, Pomak, Giritli kökenliler) iskân edilmesiyle büyük bir demografik dönüşüm yaşamıştır. Bu dönemde kırsal ve tarımsal bir yapı korunmuş, yoğun yerleşim olmamıştır. Nüfus yavaş artmış, Osmanlı'dan kalan düşük seviyelerden Cumhuriyet'in ilk yıllarında mübadele etkisiyle istikrar kazanmıştır. [1][2]

Nüfus İstatistikleri

Kavaklı'nın (Beylikdüzü çekirdeği) resmi nüfus sayımları şu şekildedir:

| Yıl | Nüfus |

| 1965 | 486 |

| 1970 | 501 |

| 1975 | 628 |

| 1980 | 866 |

| 1985 | 1.021 |

| 1990 | 2.170 | [1][2]

Bu veriler 1923-1950 arası doğrudan sayım içermese de, 1965 öncesi mübadele sonrası yavaş büyüme (501'den 866'ya 1970-1980 arası) göçün sınırlı etkisini gösterir. Bölge orduların konaklama yeri olduğundan kalıcı nüfus düşük kalmıştır. 

Göç Hareketleri

-1923 Mübadele Göçü: Rumların ayrılışıyla boşalan köyler mübadillerle doldurulmuş, ancak tam istatistik mevcut değil.

1930-1950 Dönemi İç göç az; kırsal tarım toplumu korunmuş, sanayi öncesi dönem etkisiyle nüfus artışı %2-3 civarı yıllık kalmış.